गावानुसार पंचांगाच्या वेळा वेगळ्या का असतात?
एकच दिवस, पण वेगळ्या वेळा
महाराष्ट्र पूर्व-पश्चिम पसरलेला आहे. पश्चिमेकडील किनारपट्टीवर सूर्य पूर्वेकडील जिल्ह्यांपेक्षा काही मिनिटे उशिरा उगवतो. सूर्योदय आणि सूर्यास्त बदलले की त्यावर आधारित सर्व वेळा बदलतात — राहू काळ, यमगंड, चौघडिया, अभिजित मुहूर्त आणि ब्रह्म मुहूर्त.
कोणत्या गोष्टी गावानुसार बदलतात?
- सूर्योदय, सूर्यास्त आणि दिनमान
- राहू काळ, यमगंड, गुलिक काळ
- चौघडिया आणि होरा
- अभिजित मुहूर्त, ब्रह्म मुहूर्त, विजय मुहूर्त
- चंद्रोदय आणि चंद्रास्त
कोणत्या गोष्टी जवळजवळ सारख्याच राहतात?
तिथी, नक्षत्र आणि योग हे सूर्य-चंद्राच्या आकाशातील स्थानावर ठरतात, त्यामुळे त्यांची सुरू होण्याची आणि संपण्याची वेळ महाराष्ट्रात सर्वत्र एकच असते. मात्र सूर्योदयाला कोणती तिथी चालू आहे हे गावानुसार वेगळे असू शकते, कारण सूर्योदयाची वेळ बदलते. जेव्हा तिथी सूर्योदयाच्या अगदी जवळ बदलत असते, तेव्हा दोन गावांत त्या दिवसाची तिथी वेगळी दिसू शकते.
समर्थ दिनदर्शिकेत हे कसे हाताळले आहे?
या साइटवर तुम्ही निवडलेल्या गावाच्या अक्षांश-रेखांशावरून सूर्योदय-सूर्यास्त काढला जातो आणि त्यावरून सर्व वेळा मोजल्या जातात. म्हणून पुणे, नाशिक आणि नेवासा यांचे राहू काळ किंवा चौघडिया वेगवेगळे दिसतात. ही गणना भारतीय प्रमाणवेळेनुसार (IST) दाखवली जाते.
तुमचे गाव यादीत सापडत नसेल तर जवळच्या तालुक्याचे पंचांग वापरू शकता; फरक काही मिनिटांचाच असतो. कुलाचार किंवा विधीसाठी अचूक वेळ हवी असेल तर गुरुजींशी बोलणे केव्हाही उत्तम.